Родителите треба да ги потсетат децата за мартинките, кои носат среќа. Се радуваат најмалите, оти со помош на блиските вешто се плетат од црвен и бел конец. Се ставаат на дел од облеката во почетокот на март. Носат и млади и стари секој прв мартовски ден, како да е празник. Се верува дека мартинките имаат магиско дејство.
Ова е обичај. Не е суеверие, туку традиција. Најстарата жена во семејството врзува на рацете на децата засукан бел и црвен конец за здравје и против уроци. Мартинките се носат до појавата на првото процветано дрво или на првиот штрк. И до здогледување на првата ластовица. Потоа се ставаат под камен и се гази одозгора. Ако после еден месец под каменот има мравки, се верува дека годината ќе биде бериќетна. Учениците ги закачуваат мартинките на дрво за среќа штом ќе забележат преселна птица.
![](https://zenit.mk/wp-content/uploads/2024/03/martinki-2.jpg)
Етнолозите велат дека секој први март, во чест на мистериозната Баба Марта и доаѓањето на пролетта, се плетат уникатните мартинки, омилени модни додатоци на младите.
Тие се бразлетни од црвена и бела волница или од свилен или памучен конец. Зависи од фантазијата на мајсторот. Може да се врзат на раката, како топчиња или коцкички, па и мини куклички или панделки за на јаката. Црвената боја значи крв, живот и љубов, а белата чистота, среќа. Учениците очекуваат успех во училиштето, младите среќа во љубовта и возрасните резултати во работата и животот.
Како и да е, традицијата продолжува со носењето на мартинките до 22 март, оти носи среќа и здравје во животот. Ова е своевиден ритуал што носи радост, а адетот се пренесува со герерации. Така било, така е и така ќе биде секој март..
![](https://zenit.mk/wp-content/uploads/2024/03/martinki-kolor.jpg)
Легенда за Ксантика
-Култот кон Ксантика води три милениуми назад, задржан до денес. Старите Македонци имале празник Ксантик. Се славелна почетокот на пролетта од 1 до 31 март. Ксантика означува светлина, виделина т.е. божица на цвеќињата, на љубовта и убавината.
-Според едно предание во Ксантика бил заљубен македонскиот бог Македон. Таа му била прва и чиста љубов. Откако злите сили ја претвориле во цвет, Македон секоја пролет ја барал на сите ливади и полиња, покрај сите бистри потоци и реки во Македонија. Потрагата секоја година траела 30 дена. Поради оваа несреќна љубов Македонците првиот месец на пролетта го нарекле Ксант, а пролетниот празник Ксантика – велат етнолозите.
Македонските војници ја славеле Ксантика облечени во свечена македонска облека. Пееле и играле македонски песни и ора, со што се истакнувала уметноста на нашиот народ. Делови од овој празник може да се најдат во празнувањето на Прочка, Младенци, Благовец, Лазарица, Цветници и неколку други празници што се прославуваат во текот на пролетта
За празникот Ксантика верува дека се прочистува душата, се простуваат гревовите, се буди природата полна со пролетна светлост и ја победува зимската темнина. Празникот е предвесник на пролетта.