Page 7 - Неделник Зенит број 785
P. 7
FEQTON 23 fevruari 2024 7
230 PISMENOSTA VO MARUL (3 DEL)
pi{uva TOME VELJANOVSKI
Tripun Pala{oski od s. Klepa~, 1882g., Tome Veljanovski koj `ivee vo Geteborg Javil do kumetite e napadnata Kulata na
rasten kaj Velkovci vo s. ^umovo po~ina vo vo [vedska, sobral zapisi i se}avawa i za bego ^o~ano vo s. Bon~e, a ne znae dali begot
Prilep vo 1967 godina. Tripun porastil pismenosta vo negovoto rodno selo Marul. e `iv ili otepan. A dodeka Trajkovite so-
zdravo i bistro mom~e, o`enet za Taneska Vo `elbata da ostanat so~uvani, spomenite u~esnici pri ubistvoto na begot ^o~ano go
Top~ioska Jana od s. Bon~e. Jana i Tripun vo pofalile Trajko za negovoto precizno ni-
brakot imaa ~etiri deca, Ordan, Vaska, za periodot koga toj se obrazuval, gi {anewe i ubistvoto na begot, mu rekle, bravo
Jovanka i Sotir. Ordan e `enet za ^akmakos- potkrepuva i so fotografii. Negovite be Trajko ga|a{ precizno kako od top. Od toj
ka Trajana od s. Malo Ruvci. Vaska e ma`ena bele{ki gi prenesuvame avtenti~no, odnosno nastan Tanevci go dobile prekarot Trajko
za Slave Bo{eski, pisokalecot od s. ^umovo. onaka kako {to toj samiot gi pribele`uval, Top~ija i den denes potomstvata negovi go
Jovanka e ma`ena za Cvetan Mustreski od s. so site pravopisni i gramati~ki propusti. nosat prekarot Top~ija ili Top~iovci. Vo tie
^umovo. Sotir e `enet za Mi{eska od s. momenti napa|a~ite na kulata od begot ^o-
[tavica. Site imat potomstvo. Prethodno, na stranicite na nedelnikot ~ano ja izvadile Neda, i ja odnele doma kaj
"Zenit" toj pi{uva{e za licata koi `ivotot Markovci. Preku denot do{ol askerot od
Tripun vo mladite godini e ostavil fa- go polo`ile za tatkovinata, za `ivotot vo Prilep i go sardisal s. Bon~e. Ubijcite na
milijata kaj Velkovci vo ^umovo i oti{ol na begot ^o~ano se sokrile i se potvrdilo kako
pe~alba vo Amerika, rabotel vo `elezarata selata Marul i Klepa~. kumitite da go ubile begot ^o~ano i zamina-
za topewe vo gradot ^ikago. Zape~alil pove} le vo nepoznat pravec.
e pari, se vratil kaj familijata vo ^umovo, vantiovci, Be{madevci, Dimko Mineski Me-
so parite kupil ~iflig, zemja, nivje. Nap- rako i del od Xingovci se iselija vo Prilep. Po naredba na voenite lica svirnata vo-
ravil dvospratna golema ku}a, isto taka vo Del od Mustrevci se preselija vo Malo enata truba burijata za zborno mesto za as-
^umovo. Postanal vo toa vreme bogat doma- Ruvci poznati kako Jonovci. Pove}emina
}in. ~umov~ani zaminaa za Amerika i toa Apos- kerot odredeno bilo dolu pod selo kaj klade-
toloski An|ele i Bla`e, Bapkoski Petre, necot Dolnik od kade e grabnata Neda Mar-
Otkako poljakot Katil [erif bil ubien Bo{eski Mitre, Mustreski Koce, Taleski koska. Po brojot na askerot, dva vojnici fa-
vo mestoto ^estok vo ~umoe~koto vo kon- lat.
flikt so manastirskite ovci od prilepskiot Nikola, me|u niv i Deloski Naum od s. Pri-
manastir. Ekzekutor nad poljakot bil Spase lepec. A od porano pojden i Tripun Velkoski. Tie dvata vojnici koi nedostasuvaat vo
lopati~ki, dogramaxijata koj go ~ekal polja- Site ovie ovde pe~albari se vatile za vreme brojot na askerot, dobrovolno zaskitale po
kot [erif vo zaseda. Posle ubistvoto na na balkanskite vojni za osnivawe na make- rekata kaj pera~kite. Po~nale nedoli~no da
poljakot [erif, ~etite na [a}ir, Acev Pet- donska dr`ava, no na`alost zaglavile vo se odnesuvaat prema niv i pra{uvale za ko-
re i Tole Pa{a zaminale preku Volkojca za bugarskata i srpskata vojska kade zavr{ile miti. @enite pera~ki im odgovorile, ovde
kokre~ko i Mariovo bez `rtvi. so `ivotite nepriznato. Bra}ata An|ele i komiti nema. Ako barate komiti, odete bara-
Vele rabotele vo komitetite kako pozadin- jte gi, v planina. Najotporna bila Elena Jo-
Turskite agi od Malo Rufci go videle da ci, pogotovo An|ele bil vnimatelno va`na vanoska Kuklaroska, rodena Karadakoska,
kowot nekako upla{en si do{ol doma na li~nost vo organizacijata. bon~anka. Askerite podnaluteni na `enite
Kula vo dvorot, a slu{nale pukawe vo ~umo- pera~ki vo rekata. Vo toa vreme od orawe si
e~koto, mu stanalo sumnitelno vo rabotata i @enata na An|ele Be{madeski Bisera i idel Janeski Tane. Askerite go zastanale
odredeni lu|e od agite oti{le vo kasarnite `enata na Bapkoski Krste Mitra bile vtori Jane i po~nale da go tevti{at i tepaat kako
vo Prilep. Askerot od Prilep za kratko vre- bratu~etki od potomstvata Gulaboski od s. da otkrile neprijatel komita.
me do{ol vo mestoto ^estak, go na{le ubie- Marul, deca od dava prvi bratu~edi. Od Ni-
niot Katil [erif. Go sardisale seloto, prv kole i Nova~e Gulaboski od Marul. Bisera Tane spiskal, vikal za pomo{ poradi so
na meta za osveta bil selskiot kmet Axioski bila od Nikolica Duna [trkoska od s. No{- zdravjeto ne bil najdobar. Glasot na Tane go
Spase. Vtor ubien bil Axijoski Bo`in, odej- pal. slu{nal negoviot brat Marko da brat mu
}i si od Prilepec seloto sardisano askerot Tane bara pomo{, a doma Marko se~el nekoe
go oklevetil kako komitski kodo{ i go ote- Gulaboski Ristev Nikole 1832 - 1912 meso. Marko izlegol i so satorot v race bes-
pale. Gulaboski Traj~ev Nova~e 1842 -1905. tra{en Marko vide golemo ~udo, askerite go
Po grabnuvaweto na Neda Markoska od tepaat brat mu Tane. Istr~al Marko, se na-
Mnogumina od ~umov~ani bile fateni i Kladenecot Dolnik od strana na bone~kiot frlil na askerite, se fatile raka so raka
obeseni so glavite nadolu, natureni so mate- beg ^o~ano i odnesena vo negovata kula, gi da se borat. Do{le i `enite pera~ki na po-
nica za da kasat insektite. Obeseni bile voznemirilo bon~ani. Se sobrale bon~ani mo{ i so piralkite po~nale da mavaat na
podselo na ^ajrot na Kru{ite. pozadi begovata kula vo golema tajnost pora- dvata askeri. Edniot go soborile i go turna-
di vleznata vrata bila obezbedena so ~uvar, le vo bu~aloto vo rekata. Dodeka na drugiot
Isto taka, imalo silovawe nad `enskiot stra`ar. Hrabriot bon~anec Trajko Taneski mu se skr{il kundakot od pu{kata, ja napu{-
pol, od takvo silexisko silovawe od strana Top~ija i ostanatite prisutni napravile til borbata so begawe, oti{ol podselo kaj
na askerot i ba{ibuzukot edna `ena doma- kula eden na drug. Trajko stignal do prozoro, askerot i javil da vo seloto ima komiti i go
}inka so ~etiri deca bila silovana i ostana- go videl bego pored Neda, taa pla~i. otepale negoviot drugar.
la vo drugo polo`enie. So odobrenie od nej- Trajko dobar ni{anxija i strelec trgnal
ziniot bra~en par, deteto bilo donoseno, so pu{kata berdanka i ^o~anot begot go pogo- Prodol`uva
rodeno `ensko zdravo dete, krsteno so make- dil v ~elo i padnal ubien. Stra`arot pos-
donsko hristijansko ime T-s-a. Devoj~eto po- taven na Kulata koga go slu{nal pukaweto od
rastilo do osumnaeset godini, umrelo na os- iznenada, stra`arot se upla{il, e napu{til
umnaeset godini vo Prvata svetska vojna od kulata i oti{ol vo s. Podmol kaj u}umatot.
golema sipanica.
Turskiot asker i ba{ibuzuk pored ubist-
va i siluvawa, zapalile i pove}e ku}i vo
^umovo.
Ku}ite od Alavantiovci, Apostolovci,
Be{madevci, od Mineski Dimko Merako i od
Xingovci bile zapaleni, o{teteni. Ova
{teta od askero i ba{ibuzukot bila naprav-
ena protiv ^umovo poradi poljakot [erif
bil ruse~ki, ~umoe~ki i sarandinoski polski
~uvar, ~umov~ani ne go za{titile pri napad-
ot vo ~estak i e ubien.
Od vakvata postapka na turskata vlast
pred se na askerot i ba{ibuzukot pove}e ku}
i od ^umov~ani go napu{tija seloto. Ala-
230 PISMENOSTA VO MARUL (3 DEL)
pi{uva TOME VELJANOVSKI
Tripun Pala{oski od s. Klepa~, 1882g., Tome Veljanovski koj `ivee vo Geteborg Javil do kumetite e napadnata Kulata na
rasten kaj Velkovci vo s. ^umovo po~ina vo vo [vedska, sobral zapisi i se}avawa i za bego ^o~ano vo s. Bon~e, a ne znae dali begot
Prilep vo 1967 godina. Tripun porastil pismenosta vo negovoto rodno selo Marul. e `iv ili otepan. A dodeka Trajkovite so-
zdravo i bistro mom~e, o`enet za Taneska Vo `elbata da ostanat so~uvani, spomenite u~esnici pri ubistvoto na begot ^o~ano go
Top~ioska Jana od s. Bon~e. Jana i Tripun vo pofalile Trajko za negovoto precizno ni-
brakot imaa ~etiri deca, Ordan, Vaska, za periodot koga toj se obrazuval, gi {anewe i ubistvoto na begot, mu rekle, bravo
Jovanka i Sotir. Ordan e `enet za ^akmakos- potkrepuva i so fotografii. Negovite be Trajko ga|a{ precizno kako od top. Od toj
ka Trajana od s. Malo Ruvci. Vaska e ma`ena bele{ki gi prenesuvame avtenti~no, odnosno nastan Tanevci go dobile prekarot Trajko
za Slave Bo{eski, pisokalecot od s. ^umovo. onaka kako {to toj samiot gi pribele`uval, Top~ija i den denes potomstvata negovi go
Jovanka e ma`ena za Cvetan Mustreski od s. so site pravopisni i gramati~ki propusti. nosat prekarot Top~ija ili Top~iovci. Vo tie
^umovo. Sotir e `enet za Mi{eska od s. momenti napa|a~ite na kulata od begot ^o-
[tavica. Site imat potomstvo. Prethodno, na stranicite na nedelnikot ~ano ja izvadile Neda, i ja odnele doma kaj
"Zenit" toj pi{uva{e za licata koi `ivotot Markovci. Preku denot do{ol askerot od
Tripun vo mladite godini e ostavil fa- go polo`ile za tatkovinata, za `ivotot vo Prilep i go sardisal s. Bon~e. Ubijcite na
milijata kaj Velkovci vo ^umovo i oti{ol na begot ^o~ano se sokrile i se potvrdilo kako
pe~alba vo Amerika, rabotel vo `elezarata selata Marul i Klepa~. kumitite da go ubile begot ^o~ano i zamina-
za topewe vo gradot ^ikago. Zape~alil pove} le vo nepoznat pravec.
e pari, se vratil kaj familijata vo ^umovo, vantiovci, Be{madevci, Dimko Mineski Me-
so parite kupil ~iflig, zemja, nivje. Nap- rako i del od Xingovci se iselija vo Prilep. Po naredba na voenite lica svirnata vo-
ravil dvospratna golema ku}a, isto taka vo Del od Mustrevci se preselija vo Malo enata truba burijata za zborno mesto za as-
^umovo. Postanal vo toa vreme bogat doma- Ruvci poznati kako Jonovci. Pove}emina
}in. ~umov~ani zaminaa za Amerika i toa Apos- kerot odredeno bilo dolu pod selo kaj klade-
toloski An|ele i Bla`e, Bapkoski Petre, necot Dolnik od kade e grabnata Neda Mar-
Otkako poljakot Katil [erif bil ubien Bo{eski Mitre, Mustreski Koce, Taleski koska. Po brojot na askerot, dva vojnici fa-
vo mestoto ^estok vo ~umoe~koto vo kon- lat.
flikt so manastirskite ovci od prilepskiot Nikola, me|u niv i Deloski Naum od s. Pri-
manastir. Ekzekutor nad poljakot bil Spase lepec. A od porano pojden i Tripun Velkoski. Tie dvata vojnici koi nedostasuvaat vo
lopati~ki, dogramaxijata koj go ~ekal polja- Site ovie ovde pe~albari se vatile za vreme brojot na askerot, dobrovolno zaskitale po
kot [erif vo zaseda. Posle ubistvoto na na balkanskite vojni za osnivawe na make- rekata kaj pera~kite. Po~nale nedoli~no da
poljakot [erif, ~etite na [a}ir, Acev Pet- donska dr`ava, no na`alost zaglavile vo se odnesuvaat prema niv i pra{uvale za ko-
re i Tole Pa{a zaminale preku Volkojca za bugarskata i srpskata vojska kade zavr{ile miti. @enite pera~ki im odgovorile, ovde
kokre~ko i Mariovo bez `rtvi. so `ivotite nepriznato. Bra}ata An|ele i komiti nema. Ako barate komiti, odete bara-
Vele rabotele vo komitetite kako pozadin- jte gi, v planina. Najotporna bila Elena Jo-
Turskite agi od Malo Rufci go videle da ci, pogotovo An|ele bil vnimatelno va`na vanoska Kuklaroska, rodena Karadakoska,
kowot nekako upla{en si do{ol doma na li~nost vo organizacijata. bon~anka. Askerite podnaluteni na `enite
Kula vo dvorot, a slu{nale pukawe vo ~umo- pera~ki vo rekata. Vo toa vreme od orawe si
e~koto, mu stanalo sumnitelno vo rabotata i @enata na An|ele Be{madeski Bisera i idel Janeski Tane. Askerite go zastanale
odredeni lu|e od agite oti{le vo kasarnite `enata na Bapkoski Krste Mitra bile vtori Jane i po~nale da go tevti{at i tepaat kako
vo Prilep. Askerot od Prilep za kratko vre- bratu~etki od potomstvata Gulaboski od s. da otkrile neprijatel komita.
me do{ol vo mestoto ^estak, go na{le ubie- Marul, deca od dava prvi bratu~edi. Od Ni-
niot Katil [erif. Go sardisale seloto, prv kole i Nova~e Gulaboski od Marul. Bisera Tane spiskal, vikal za pomo{ poradi so
na meta za osveta bil selskiot kmet Axioski bila od Nikolica Duna [trkoska od s. No{- zdravjeto ne bil najdobar. Glasot na Tane go
Spase. Vtor ubien bil Axijoski Bo`in, odej- pal. slu{nal negoviot brat Marko da brat mu
}i si od Prilepec seloto sardisano askerot Tane bara pomo{, a doma Marko se~el nekoe
go oklevetil kako komitski kodo{ i go ote- Gulaboski Ristev Nikole 1832 - 1912 meso. Marko izlegol i so satorot v race bes-
pale. Gulaboski Traj~ev Nova~e 1842 -1905. tra{en Marko vide golemo ~udo, askerite go
Po grabnuvaweto na Neda Markoska od tepaat brat mu Tane. Istr~al Marko, se na-
Mnogumina od ~umov~ani bile fateni i Kladenecot Dolnik od strana na bone~kiot frlil na askerite, se fatile raka so raka
obeseni so glavite nadolu, natureni so mate- beg ^o~ano i odnesena vo negovata kula, gi da se borat. Do{le i `enite pera~ki na po-
nica za da kasat insektite. Obeseni bile voznemirilo bon~ani. Se sobrale bon~ani mo{ i so piralkite po~nale da mavaat na
podselo na ^ajrot na Kru{ite. pozadi begovata kula vo golema tajnost pora- dvata askeri. Edniot go soborile i go turna-
di vleznata vrata bila obezbedena so ~uvar, le vo bu~aloto vo rekata. Dodeka na drugiot
Isto taka, imalo silovawe nad `enskiot stra`ar. Hrabriot bon~anec Trajko Taneski mu se skr{il kundakot od pu{kata, ja napu{-
pol, od takvo silexisko silovawe od strana Top~ija i ostanatite prisutni napravile til borbata so begawe, oti{ol podselo kaj
na askerot i ba{ibuzukot edna `ena doma- kula eden na drug. Trajko stignal do prozoro, askerot i javil da vo seloto ima komiti i go
}inka so ~etiri deca bila silovana i ostana- go videl bego pored Neda, taa pla~i. otepale negoviot drugar.
la vo drugo polo`enie. So odobrenie od nej- Trajko dobar ni{anxija i strelec trgnal
ziniot bra~en par, deteto bilo donoseno, so pu{kata berdanka i ^o~anot begot go pogo- Prodol`uva
rodeno `ensko zdravo dete, krsteno so make- dil v ~elo i padnal ubien. Stra`arot pos-
donsko hristijansko ime T-s-a. Devoj~eto po- taven na Kulata koga go slu{nal pukaweto od
rastilo do osumnaeset godini, umrelo na os- iznenada, stra`arot se upla{il, e napu{til
umnaeset godini vo Prvata svetska vojna od kulata i oti{ol vo s. Podmol kaj u}umatot.
golema sipanica.
Turskiot asker i ba{ibuzuk pored ubist-
va i siluvawa, zapalile i pove}e ku}i vo
^umovo.
Ku}ite od Alavantiovci, Apostolovci,
Be{madevci, od Mineski Dimko Merako i od
Xingovci bile zapaleni, o{teteni. Ova
{teta od askero i ba{ibuzukot bila naprav-
ena protiv ^umovo poradi poljakot [erif
bil ruse~ki, ~umoe~ki i sarandinoski polski
~uvar, ~umov~ani ne go za{titile pri napad-
ot vo ~estak i e ubien.
Od vakvata postapka na turskata vlast
pred se na askerot i ba{ibuzukot pove}e ku}
i od ^umov~ani go napu{tija seloto. Ala-
