Page 11 - Неделник Зенит број 717

KULTURA 7 oktomvri 2022 11
IZLO@BA
Fotoportreti
"I jas sum tuka"
Izlo`bata na fotoportreti "I jas
sum tuka" na To{e Ogwanov i Srebra
\or|ijevska }e bide otvorena na 13 ok-
tomvri vo 19 ~asot vo CK "Marko Cepen-
kov". Izlo`bata vklu~uva 20 lica so po-
sebni potrebi od pove}e gradovi od Ma-
kedonija na razli~na vozrast, a portreti-
te se pridru`eni i od prikazni posvete-
ni na niv.
"I jas sum tuka" e del od proektot
"Decata ne se ra|aat so predrasudi", ~ij
inicijator e teatarot "Glada Hudik" od
Hudiksval, [vedska, so poddr{ka na
[vedskiot institut, a vo Makedonija se
sproveduva od 2020 godina. Zdru`enieto
na gra|ani za poddr{ka na licata so
posebni potrebi "Solem" preku razni
aktivnosti se vklu~i vo proektot za {to
pove}e deca vo zemjava da bidat opfate-
ni preku aktivnosti realizirani vo
u~ili{tata.
Celta na proektot e da se smeni ste-
reotipnoto odnesuvawe kon lu|eto so
popre~enost, da se namalat stigmite i da
se krene svesnosta za intelektualnata
popre~enost.
- "I jas sum tuka" e edno golemo patu-
vawe i za nas. Se rodi od potrebata da
zboruvame glasno za lu|eto {to se me|u
nas. Ponekoga{ se pravime deka ne gi
gledame i nitu sakame da gi slu{neme.
Da zboruvame glasno i bez grutka vo grlo-
to za lu|eto {to samo sakaat da bidat
pozdraveni, po~ituvani, sakani, da bi-
dat del od celoto. Predrasudite lesno
se sozdavaat, a te{ko se nadminuvaat" -
velat avtorite.
]e bidat promovirani i knigata "I
jas sum tuka", so site prikazni na lu|e-
to-u~esnici na izlo`bata, kako i make-
donskiot prevod na "Ne prestanuvajte da
se gu{kate" od Osa Emrot, kniga so cita-
ti na akterite od teatar od [vedska.
Bojana Artinovska
Trp~eska izlo`uva
vo Skopje
Izlo`bata na sliki "Zemja" od umetni-
cata Bojana Artinovska Trp~eska e otvore-
na vo KSP Centar Jadro vo Skopje. Delata
se sozdadeni kako inspiracija od Zemjata
kako osnoven element. Ova e vtoro pret-
stavuvawe na izlo`bata.
-Istra`uvaj}i kakvo vlijanie ima boja-
ta vo prostorot, dojdov do drevnata kines-
ka praktika Feng {ui, spored koja, sekoj od
osnovnite elementi ima osobeno vlijanie
i mo} da go lekuva protokot na energija vo
prostorot, vo zavisnost od stranata na
svetot na koja e postaven. I umetnosta
mo`e da lekuva. Taka delata vlijaat na
prostorot, vibriraj}i so odredena frek-
fencija, koja deluva na emocite na ~ove-
kot - veli avtorkata.
^UTUK, MO@I I
PEWU[KA
JAZI^EN pi{uva:
AGOL BLAGOJA
IV^ESKI
Leksi~kite gre{ki, upotrebata
na pogre{ni ili na tu|i zborovi
mo`e da gi zabele`i i ~ovek koj ne e
mnogu verziran vo jazi~nata prob-
lematika. A gre{kite od oblasta na
sintaksata retko nekoj gi zabele`u-
va. No, tie ne se pomali i poneva`ni. lil na{ite zborovi i go zel srpskiot
Naprotiv! Gi ima mnogu, premnogu.
Redot na zborovite vo re~enicata se
koristi (pogre{no) kako vo srpskiot
jazik. No, lu|eto koi se zafatile za
peroto, voop{to ne razmisluvaat na
toj problem. Vsu{nost i ne go ~uvst-
vuvaat kako problem.
Ovoj pat }e privedeme samo edna
(pogre{na) re~enica: "Koga Bugarite
i ostanatite zaednici }e bidat vne-
seni vo Ustavot"? Navidum, se e vo
red. Nikoj ne razmisluva za eventu-
alna nedoslednost vo re~enicava. A
ja slu{navme od novinarkata i ja
pro~itavme na kajronot. Nebroeno
pati sme rekle deka vo pra{alnite
re~enici, po pra{alniot zbor, doa|a
glagolot. Mo`at tuka da vlezat samo
nekoi kratki zbor~iwa, kako na pri-
mer, kratkite zamenski formi. Nor-
malnata re~enica bi glasela: "Koga
}e vlezat vo Ustavot Bugarite i dru-
gite zaednici?". Ovde ima primer za
toa deka pred glagolot "vlezat" ima
kratko zbor~e "}e" . Zna~i, pogre{na
e konstrukcijata na celata re~enica.
A, onaa redovna gre{ka se povtoruva
- OSTANATI. Zo{to ne se veli dru-
gite, tuku ostanatite? Nikade tie ne
se ostanati. Izbil po`ar vo Berov-
sko. Kompetentna li~nost objasnuva
deka opasnosta e golema za{to vo
narednite denovi }e sme imale po-
topla temperatura. Kakva nelogi~-
nost! Pa zborot temperatura zna~i
toplina. Od ova izleguva deka vo
narednite denovi }e imame potopla
toplina.
Za istiot po`ar zboruva i druga,
istotaka, kompetentna li~nost. Ob-
jasnuva deka opo`arenata {uma bila
ise~ena pred nekolku godini i bile
ostanati samo pawevi. PAWEVI!
^udno, zo{to ~ovekot go upotrebuva
ovoj srpski zbor. Barem toa e kaj nas izvoz na ogrevno drvo. Zo{to ne
dosta poznato. Koj ne slu{nal za zbo- DRVA?
rot PEWU[KI. Mo`e i ]UTUCI. Tie
zborovi se upotrebuvaat ne samo pri
isekuvaweto na drvjata, tuku i vo
edna druga, navredliva smisla. Zar
malkupati sme slu{nale da mu se
veli na nekogo - "]UTUK eden" ili
"PEWU[KO edna". Jasno e na kogo mu
se upatuvaat takvi "komplimenti".
Odnosniot gospodin gi zaobiko-
zbor - PAWEVI. Golemite gore{tini
prekuletoto predizvikuvaat i zdrav-
stveni problemi. Anga`iran bil pri
takvite situaciii Crveniot krst.
Slu{ame vakva re~enica: "Crveniot
krst pru`a pomo{"! Pak srpski zbor
- pru`a. Zo{to? Zo{to da ne se re~e
deka crveniot krst pomaga, uka`uva
pomo{, dava pomo{... Toj glagol
"pru`a" kaj nas sekoga{ e prefiksi-
ran i ima poinakvo zna~ewe. Nekoj
}e se ispru`i na trevata, golmanot
se ispru`i kolku {to e dolg, no ne
uspea da ja fati topkata. Nekoj }e gi
spru`i ali{tata da se su{at. Zna~i,
glagolot e sekoga{ prefiksiran i
ima sosema poinakvo zna~ewe od ona
dejstvo {to go pravi Crveniot krst.
Sli~na gre{ka se pravi i so glagolot
"bira" (birame, birate) i toj vo na-
{iot jazik e sekoga{ prefiksiran -
izbira, odbira, prebira i sli~no. A
redovno slu{ame deka nekade se bi-
rale pratenici, nekade se biral
pretsedatel i kojznae u{te {to. Nie
IZBIRAME, a ne BIRAME!
Slu{navme na nekoja od na{ive
TV deka se sobiralo lebnoto `ito. A,
dali postoi nekoe drugo `ito, koe ne
e lebno? Zo{to ne se veli deka se
sobira `itoto, tuku se veli LEBNO-
TO `ito. Ednostavno - se sobira
@ITOTO, a se znae deka e toa lebno.
Nekoga{ slu{ame deka se sobiraat
lebnite zrna. Toa mo`e. Toa e to~no.
Postojat razni zrna, no sega stanuva
zbor za lebnite zrna.
U{te edna druga nelogi~nost. Re-
~enica: "Ko~anskite penzioneri os-
tanale bez ogrevno drvo". Zo{to taa
imenka "drvo" se koristi vo ednin-
ska forma? Nikoj ne kupuva edno
drvo! Za ogrev, site kupuvaat drva, a
ne drvo. ^uvme deka se zabranuva