Режисерот Борис Василески
“Не е современа секоја претстава што изгледа современо. Камерата, видеопроекцијата, електронската музика, необичниот простор или расклопувањето на драмскиот текст не се доказ за современост. Доколку го работите Шекспир, ги облечете актерите во сакоа и вратоврски и им дадете пури, не значи дека сте направиле современ Шекспир. Тоа се само средства што можат да создадат возбудлив театар, но можат да бидат и модерна декорација зад која нема вистинска потреба”.
Ова го констатира режисерот Борис Василески, според кого современа е претставата што влегува во жив конфликт со времето во кое настанува.
– Таа не мора задолжително да зборува за дневната политика, интернетот или проблемите на младите. Може да тргне и од текст напишан векови. Но, мора да се знае зошто се појавува денес, пред овие луѓе и во ова општество. Современоста не е датумот на текстот, туку радикалноста на неговото читање – истакнува Василески.
Според него, македонскиот театар има значајни автори, силни ансамбли и претстави што покажуваат дека нашите сцени имаат капацитет за современ и релевантен театар.
– Но таквата современост уште почесто се јавува како индивидуален исклучок, отколку како системски поттикнат процес. Театрите имаат обврска да создаваат репертоар и да допрат до различна публика. Во таа обврска не смеат да престанат да бидат простори за истражување. Претставата треба да биде завршена навреме, да ја пополни програмата и да го оправда вложеното. Ако однапред мора да се гарантира успех, тогаш ризикот станува само збор што добро изгледа во фестивалските каталози. На македонскиот театар не му недостигаат таленти. Му недостига континуитет, доверба и јасна репертоарна политика. Не може да се изгради препознатлив режисерски јазик со една претстава на неколку години, ниту силен ансамбл со процеси што постојано почнуваат од нула. Подобрите услови сами по себе не создаваат подобра уметност, но лошите услови го претвораат добриот театар во случајност. Дополнителна опасност е нашата желба да изгледаме “европски”. Денес многу полесно дознаваме што се создава на големите сцени, но понекогаш ја преземаме надворешната форма без причината од која таа форма настанала. Така добиваме претстави што личат на фотографии од туѓи фестивали, а не произлегуваат од нашето искуство. Македонскиот театар не треба да се затвори пред светот, но не треба ни да стане негова бледа копија. Интернационалната читливост не се создава со имитирање, туку со доволно прецизно и бескомпромисно изговарање на сопствената вистина – додава Василески.
Потенцира дека независната сцена е неопходен простор за нови автори, пофлексибилни процеси и идеи кои потешко го наоѓаат своето место во институциите.
– Таа ни овозможува да создаваме без постојано да чекаме некој да ни даде дозвола. Но, ниту една сцена не е современа само поради својот продукциски модел. Независноста создава можност за слобода, но уметничката автентичност мора да се заслужи. Храбриот театар не е оној што најгласно се прогласува за храбар. Тој не ја докажува својата современост со ефекти и декларации, туку со јасна причина за сопственото постоење. Не треба да ја следиме современоста како мода. Треба да создадеме театар што нема да може да биде создаден на друго место, во друго време и од некој друг – завршува режисерот Борис Василески, изнесувајќи го својот став за современиот македонски театар.
